ใส่แมสนอนได้ไหม? งานวิจัยบอกอะไร และควรป้องกันเชื้อโรคขณะนอนอย่างไร

เมื่อมีคนป่วยในบ้าน หรือช่วงที่ฝุ่นเยอะ หลายคนอาจสงสัยว่า ใส่แมสนอนไปเลยได้ไหม จะได้ช่วยป้องกันเชื้อโรคตลอดทั้งคืน?

การสวมหน้ากากขณะนอนหลับมีทั้งประเด็นเรื่องความปลอดภัย ความสบาย และประสิทธิภาพในการป้องกันโรค ซึ่งต้องพิจารณาให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

ใส่แมสนอนได้ไหม?

สำหรับผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดี การสวมหน้ากากโดยทั่วไปไม่ได้ทำให้ระดับออกซิเจนในเลือดลดลงเสมอไป แต่การใส่หน้ากากขณะหลับอาจทำให้รู้สึกอึดอัดและรบกวนคุณภาพการนอนได้ จึงไม่จำเป็นต้องใส่เป็นกิจวัตรหากไม่มีเหตุจำเป็น

ใครบ้างที่ไม่ควรใส่แมสนอน?

เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี: ไม่ควรสวมหน้ากาก เพราะอาจทำให้หายใจลำบากและไม่สามารถถอดหน้ากากเองได้อย่างปลอดภัย
ผู้ที่มีอาการหายใจลำบาก: เช่น หอบเหนื่อยหรือแน่นหน้าอก ไม่ควรฝืนสวมหน้ากากขณะหลับ ควรประเมินอาการและปรึกษาแพทย์ตามความเหมาะสม
ผู้ที่ไม่สามารถถอดหน้ากากเองได้: เช่น ผู้ที่หมดสติหรือมีระดับความรู้สึกตัวลดลง ควรหลีกเลี่ยงการสวมหน้ากากขณะหลับโดยไม่มีการดูแลที่เหมาะสม

ผู้ที่มีโรคประจำตัวด้านระบบทางเดินหายใจหรือภาวะ OSA ควรปรึกษาแพทย์หากต้องการสวมหน้ากากขณะนอนเป็นประจำ

ข้อควรระวังหากจำเป็นต้องใส่หน้ากากเป็นเวลานาน

หน้ากากเปียกชื้นหรือสกปรก: ควรเปลี่ยนเป็นชิ้นใหม่ที่สะอาดและแห้ง
หน้ากากเลื่อนหลุด: การพลิกตัวขณะนอนอาจทำให้หน้ากากไม่แนบสนิทกับใบหน้า
การระคายเคืองผิว: ความชื้นและการเสียดสีอาจทำให้ผิวระคายเคือง
ความไม่สบายขณะนอน: อาจรู้สึกอับ อึดอัด หรือหลับไม่สนิท โดยเฉพาะเมื่อใช้หน้ากากที่มีแรงต้านการหายใจสูง เช่น N95

หากรู้สึกหายใจไม่สะดวกหรือมีอาการผิดปกติ ควรถอดหน้ากากและประเมินอาการทันที

วิธีป้องกันเชื้อโรคขณะนอนหลับที่เหมาะสมกว่า

หากมีคนป่วยด้วยโรคติดเชื้อทางเดินหายใจในบ้าน ควรใช้หลายวิธีร่วมกันเพื่อลดความเสี่ยง

แยกห้องนอนหากทำได้ หรือเว้นระยะห่างจากผู้ป่วย
เพิ่มการระบายอากาศ เปิดหน้าต่างเมื่อเหมาะสม หรือใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีประสิทธิภาพเหมาะกับขนาดห้อง
สวมหน้ากากเมื่ออยู่ใกล้ชิดกันขณะตื่น โดยเฉพาะเมื่อมีอาการป่วยหรืออยู่ในพื้นที่เสี่ยง
ล้างมืออย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะก่อนสัมผัสใบหน้า อาหาร หรือดูแลเด็กเล็ก
ลดการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย และหลีกเลี่ยงการใช้ของส่วนตัวร่วมกัน

ถ้ามีลูกเล็กที่บ้าน ควรป้องกันอย่างไร?

สำหรับทารกและเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี ไม่ควรใส่หน้ากากให้แม้ขณะหลับ ผู้ดูแลควรล้างมือก่อนสัมผัสลูก สวมหน้ากากขณะตื่นเมื่อจำเป็นต้องอยู่ใกล้ชิดกับเด็กขณะตนเองมีอาการป่วย และจัดสภาพแวดล้อมให้มีอากาศถ่ายเท

สำหรับเด็กอายุ 2 ปีขึ้นไป ควรเลือกหน้ากากที่พอดีกับใบหน้าและใช้ในสถานการณ์ที่เหมาะสมขณะตื่น โดยมีผู้ใหญ่ดูแล

เลือกหน้ากากให้เหมาะกับการใช้งาน

เมื่อจำเป็นต้องอยู่ใกล้ผู้ป่วยหรืออยู่ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยง ควรเลือกหน้ากากให้เหมาะกับวัตถุประสงค์และสวมให้กระชับกับใบหน้า

เคนโกะมีหน้ากากอนามัยทั้งขนาดผู้ใหญ่และขนาดเด็ก สำหรับการใช้งานในชีวิตประจำวัน ทั้งนี้ ควรใช้หน้ากากร่วมกับการระบายอากาศที่ดีและวิธีป้องกันอื่น ๆ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ

งานวิจัยบอกอะไรเกี่ยวกับการใส่แมสนอน?

1. การใส่หน้ากากขณะนอนหลับส่งผลต่อการหายใจหรือไม่?

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร The American Journal of Medicine ปี 2024 ศึกษาผลของการสวมหน้ากากอนามัยผ่าตัด (surgical mask) และ N95 ขณะนอนหลับในผู้ใหญ่สุขภาพดีและผู้ป่วยภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น (obstructive sleep apnea; OSA) ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง

ผลการศึกษาพบว่า ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในตัวชี้วัดการหายใจขณะหลับ อัตราการเต้นของหัวใจ ระดับออกซิเจนในเลือด และความดันโลหิต อย่างไรก็ตาม ผู้เข้าร่วมรู้สึกไม่สบายและมีคุณภาพการนอนลดลง โดยเฉพาะเมื่อสวมหน้ากาก N95 จึงแนะนำให้สวมใส่หน้ากากอนามัยผ่าตัด (surgical mask) จะลดความไม่สบายได้มากกว่า

ผลนี้ช่วยให้เข้าใจว่า การสวมหน้ากากขณะหลับไม่ได้ส่งผลเสียต่อค่าทางสรีรวิทยาที่ตรวจวัดในกลุ่มที่ศึกษา แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะสำหรับทุกคน

2. การใส่หน้ากากนอนช่วยผู้ที่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืดได้หรือไม่?

งานวิจัยที่นำเสนอในวารสาร The Journal of Allergy and Clinical Immunology ปี 2013 ศึกษาเด็ก 31 คน (อายุเฉลี่ย 8.4 ปี) ที่เป็นโรคหอบหืดและไวต่อสารก่อภูมิแพ้จากไรฝุ่นในบ้าน โดยเปรียบเทียบช่วงที่สวมหน้ากาก (Non-woven fabric mask) ขณะนอนหลับเป็นเวลา 4 สัปดาห์ กับช่วงที่ไม่ได้สวมหน้ากาก

ผลพบว่า ในช่วงที่สวมหน้ากาก เด็กมีสัดส่วนวันควบคุมอาการหอบหืดได้เพิ่มขึ้นจาก 82.1% เป็น 90.7% และค่า peak expiratory flow (PEF) ในตอนเช้าเพิ่มขึ้นจาก 263 เป็น 270 ลิตรต่อนาที นอกจากนี้ คะแนนคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ยังดีขึ้นด้วย

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้มีผู้เข้าร่วมจำนวนไม่มาก และศึกษาเฉพาะเด็กที่เป็นหอบหืดจากภูมิแพ้ จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการใส่หน้ากากนอนจะช่วยคนทั่วไปหรือสามารถป้องกันการติดเชื้อทางเดินหายใจได้

สรุป

การใส่แมสนอนอาจไม่ส่งผลเสียต่อค่าทางสรีรวิทยาที่ตรวจวัดในผู้ใหญ่บางกลุ่ม แต่สามารถทำให้รู้สึกไม่สบายและรบกวนคุณภาพการนอนได้ ส่วนงานวิจัยในเด็กบางกลุ่มพบประโยชน์ต่อการควบคุมอาการหอบหืดจากภูมิแพ้ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าการใส่หน้ากากขณะหลับช่วยป้องกันการติดเชื้อได้

หากต้องการลดความเสี่ยงจากเชื้อโรคในบ้าน ควรให้ความสำคัญกับการแยกพื้นที่นอน การระบายอากาศ และการสวมหน้ากากเมื่ออยู่ใกล้ชิดกันขณะตื่น มากกว่าการพึ่งพาการใส่หน้ากากตลอดคืนเพียงอย่างเดียว

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคลได้

แหล่งอ้างอิง

The American Journal of Medicine. Physiological Effects and Tolerance of Wearing Surgical and N95 Masks during Sleep in Normal Individuals and Patients with Mild-Moderate Obstructive Sleep Apnea: A Randomized Crossover Trial. 2024. อ่านบทความ
Kainuma K, et al. Wearing a Mask During Sleep Improved Asthma Control in Children. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2013;131(2 Suppl):AB4.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Masks and Respiratory Viruses Prevention
World Health Organization (WHO). Coronavirus disease (COVID-19): Masks