เตรียมตัวรับมือโรคระบาดหน้าฝน-ปลายปี 2569 โควิด ไข้หวัดใหญ่ RSV ไข้เลือดออก

ช่วงปลายฝนต่อเนื่องถึงปลายปี เป็นช่วงที่โรคติดเชื้อทางเดินหายใจหลายชนิดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะ โควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ และ RSV ขณะเดียวกัน ไข้เลือดออก ยังคงต้องเฝ้าระวังในช่วงฤดูฝนและหลังฤดูฝน

การรู้จักโรค สังเกตอาการ และป้องกันตัวเองอย่างเหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อและการแพร่เชื้อ โดยเฉพาะในครอบครัวที่มีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้มีโรคประจำตัว

สถานการณ์โรคในประเทศไทย ปี 2569

ข้อมูลจากกรมควบคุมโรคในช่วงเดือนกันยายน 2569 ระบุว่า โรคติดเชื้อทางเดินหายใจหลายชนิดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยมีข้อมูลสำคัญดังนี้

• ไข้หวัดใหญ่: ตั้งแต่ 1 มกราคม8 กันยายน 2569 พบผู้ป่วยสะสม 359,672 ราย เสียชีวิต 57 ราย โดยพบผู้ป่วยมากในเด็กวัยเรียน โดยเฉพาะอายุ 59 ปี
• โควิด-19: ตั้งแต่ 1 มกราคม31 สิงหาคม 2569 พบผู้ป่วยสะสม 99,691 ราย เสียชีวิต 15 ราย อัตราป่วยตายร้อยละ 0.02 โดยพบอัตราป่วยสูงในเด็กอายุ 04 ปี
• RSV: ตั้งแต่ 1 มกราคม8 กันยายน 2569 พบผู้ป่วยสะสม 8,578 ราย เสียชีวิต 1 ราย โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี
• ไข้เลือดออก: ตั้งแต่ 1 มกราคม19 สิงหาคม 2569 พบผู้ป่วยสะสม 21,620 ราย เสียชีวิต 31 ราย โดยยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น และพบผู้เสียชีวิตต่อเนื่อง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัว

ใครควรระวังเป็นพิเศษ?

แม้คนทั่วไปสามารถติดเชื้อได้ แต่บางกลุ่มมีโอกาสเกิดอาการรุนแรงหรือมีภาวะแทรกซ้อนได้มากกว่า ได้แก่

• ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคปอดเรื้อรัง โรคไต โรคเบาหวาน โรคอ้วน หรือโรคมะเร็ง
• เด็กเล็ก โดยเฉพาะทารกและเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ซึ่งเป็นกลุ่มที่พบการติดเชื้อ RSV ได้มาก

ป้องกันโรคทางเดินหายใจด้วยหลัก DMH

การป้องกันโควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ และ RSV สามารถเริ่มได้จากพฤติกรรมง่าย ๆ ตามหลัก DMH

• D Distancing: ลดการใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการป่วย โดยเฉพาะเมื่อมีอาการไอ จาม หรือมีไข้
• M Mask: สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในสถานที่แออัด อากาศถ่ายเทไม่สะดวก หรือเมื่อมีอาการป่วย เพื่อช่วยลดความเสี่ยงในการแพร่และรับเชื้อ
• H Handwashing: ล้างมือด้วยสบู่และน้ำ หรือใช้เจลแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะก่อนรับประทานอาหาร หลังเข้าห้องน้ำ และหลังสัมผัสสิ่งของหรือบริเวณที่มีการใช้ร่วมกัน

หากมีอาการทางเดินหายใจ เช่น ไข้ ไอ เจ็บคอ หรือน้ำมูก ควร พักและลดการใกล้ชิดผู้อื่นจนกว่าอาการจะดีขึ้น หากจำเป็นต้องอยู่ร่วมกับผู้อื่น ควรสวมหน้ากากและล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะเมื่อมีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้มีโรคประจำตัวอยู่ในบ้าน

สำหรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ กรมควบคุมโรคแนะนำให้กลุ่มเสี่ยงรับวัคซีนเป็นประจำทุกปี สำหรับวัคซีน RSV ปัจจุบันมีวัคซีนทางเลือกสำหรับผู้สูงอายุและหญิงตั้งครรภ์ รวมถึงภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปสำหรับเด็กเล็กบางกลุ่ม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

อย่าลืมป้องกันไข้เลือดออกด้วยหลัก "3 เก็บ"

นอกจากโรคทางเดินหายใจแล้ว ช่วงฤดูฝนยังต้องระวังไข้เลือดออก ซึ่งมียุงลายเป็นพาหะ การลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงเป็นวิธีสำคัญในการป้องกันโรค

• เก็บขยะ: กำจัดภาชนะที่สามารถขังน้ำได้ เช่น กระป๋อง ขวด หรือภาชนะเหลือใช้
• เก็บบ้าน: จัดบ้านและบริเวณรอบบ้านให้สะอาดและโปร่ง ไม่ให้เป็นแหล่งเกาะพักของยุง
• เก็บน้ำ: ปิดฝาภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิด และกำจัดน้ำขังเป็นประจำ โดยควรสำรวจแหล่งเพาะพันธุ์ยุงอย่างน้อยทุก 7 วัน

นอกจากนี้ ควรป้องกันยุงกัดด้วยการสวมเสื้อผ้าที่มิดชิด ใช้ผลิตภัณฑ์ทากันยุง และนอนในมุ้งหรือห้องที่มีมุ้งลวด

มีไข้สูง อย่ารีบซื้อยากินเอง

ไข้เลือดออกในระยะแรกอาจมีอาการคล้ายกับโรคติดเชื้อทั่วไป เช่น ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ปวดกระบอกตา คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่น จึงไม่ควรใช้เพียงอาการอย่างเดียวในการวินิจฉัย

หากมี ไข้สูงต่อเนื่องเกิน 2 วัน ควรพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ โดยเฉพาะหากมีอาการปวดท้อง อาเจียนมาก เลือดออกตามไรฟัน มีจุดเลือดออกตามผิวหนัง ซึมลง หรืออาการทรุดลง

หากสงสัยไข้เลือดออก ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดหรือยาลดการอักเสบกลุ่ม NSAIDs รับประทานเอง เช่น ibuprofen, diclofenac หรือ aspirin เนื่องจากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะเลือดออกได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา

สรุป

ช่วงปลายฝนต่อเนื่องถึงปลายปีเป็นช่วงที่ควรใส่ใจทั้ง โรคทางเดินหายใจและไข้เลือดออก การป้องกันสามารถเริ่มได้จากเรื่องใกล้ตัว ได้แก่ DMH สำหรับลดความเสี่ยงโรคทางเดินหายใจ และ 3 เก็บ สำหรับลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย

หากมีไข้สูงต่อเนื่อง อาการไม่ดีขึ้น หายใจลำบาก ซึมลง อาเจียนมาก หรือมีเลือดออกผิดปกติ ควรพบแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคประจำตัว

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรืออาการรุนแรง ควรเข้ารับการตรวจจากบุคลากรทางการแพทย์

แหล่งข้อมูล:
1. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์โรคติดเชื้อทางเดินหายใจ ได้แก่ โควิด-19 ไข้หวัดใหญ่ และ RSV. ข้อมูล ณ 8 กันยายน 2569.
2. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์โรคโควิด-19 ประเทศไทย ข้อมูล ณ 31 สิงหาคม 2569.
3. กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ข้อมูลตั้งแต่ 1 มกราคม19 สิงหาคม 2569. 26 สิงหาคม 2569

บทความที่เกี่ยวข้อง: ไข้หวัดใหญ่ 2569 ป่วยทะลุ... | มือคุณมีเชื้อโรคมากกว่าที่คิด