เจลล้างมือใช้ล้างแผลได้ไหม? แผลถลอกหรือมีดบาด ควรทำความสะอาดอย่างไร

นิ้วถลอก มีดบาด หรือโดนขอบกระดาษบาดขณะอยู่นอกบ้าน หลายคนอาจหยิบเจลล้างมือที่พกติดตัวมาป้ายลงบนแผล เพราะคิดว่าแอลกอฮอล์จะช่วยฆ่าเชื้อโรคได้ แม้จะรู้สึกแสบก็ตาม

แต่รู้หรือไม่ว่า เจลล้างมือไม่เหมาะสำหรับใช้ทำความสะอาดแผลเปิด เพราะแอลกอฮอล์อาจระคายเคืองและทำลายเนื้อเยื่อบริเวณแผลได้ แล้วแผลเล็ก ๆ ควรดูแลอย่างไรให้ถูกต้อง?

เจลล้างมือใช้กับแผลได้ไหม?

ไม่แนะนำให้ใช้เจลล้างมือกับแผลเปิด เช่น แผลถลอกหรือแผลมีดบาด เนื่องจากเจลล้างมือถูกออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์บนผิวหนังที่ไม่มีแผล ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำหรับทำความสะอาดบาดแผล

ข้อมูลจาก Poison Control ระบุว่า แอลกอฮอล์ในเจลล้างมืออาจทำลายเนื้อเยื่อและรบกวนกระบวนการสมานแผล จึงควรใช้น้ำสะอาดและสบู่ทำความสะอาดแทน

แผลเล็ก ๆ ควรล้างและดูแลอย่างไร?

ตามคำแนะนำของ Mayo Clinic สามารถดูแลแผลถลอกหรือแผลบาดขนาดเล็กเบื้องต้นได้ดังนี้

  1. ล้างมือให้สะอาด ก่อนสัมผัสแผล เพื่อลดโอกาสนำเชื้อโรคเข้าสู่บาดแผล
  2. ห้ามเลือด หากมีเลือดออก ให้ใช้ผ้าสะอาดหรือผ้าก๊อซกดบริเวณแผลอย่างต่อเนื่อง หากทำได้ให้ยกบริเวณที่มีแผลให้สูง
  3. ล้างแผลด้วยน้ำสะอาด โดยให้น้ำไหลผ่านบริเวณแผล เพื่อล้างสิ่งสกปรกออก จากนั้นใช้สบู่ทำความสะอาดผิวหนังรอบแผล โดยหลีกเลี่ยงการถูสบู่ลงในแผลโดยตรง
  4. ทาปิโตรเลียมเจลบาง ๆ (Petroleum jelly) เพื่อรักษาความชุ่มชื้นของแผลและช่วยให้แผลสมานได้ดี
  5. ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ปิดแผล เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกและการเสียดสี โดยแผลถลอกหรือรอยขีดข่วนขนาดเล็กมากอาจไม่จำเป็นต้องปิด
  6. เปลี่ยนผ้าปิดแผลเป็นประจำ อย่างน้อยวันละครั้ง หรือเมื่อผ้าปิดแผลเปียกหรือสกปรก

หากมีเศษดินหรือสิ่งแปลกปลอมฝังอยู่ในแผล และไม่สามารถล้างออกได้ ควรไปพบแพทย์เพื่อทำความสะอาดแผลอย่างเหมาะสม

แผลแบบไหนควรไปพบแพทย์?

แม้แผลเล็กส่วนใหญ่จะดูแลเองได้ แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติที่อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อ ได้แก่

  • ผิวหนังรอบแผลมีรอยแดงหรือสีเปลี่ยนแปลงและลุกลามออกไป
  • ปวดบริเวณแผลมากขึ้น
  • มีของเหลวหรือหนองไหลออกจากแผล
  • ผิวหนังรอบแผลอุ่นหรือบวมมากขึ้น

นอกจากนี้ ควรพบแพทย์หากแผลลึก แผลอ้า เลือดออกไม่หยุด มีสิ่งแปลกปลอมฝังอยู่ หรือมีอาการชาและขยับบริเวณที่บาดเจ็บได้ลำบาก

อย่าลืมเรื่องวัคซีนบาดทะยัก โดยเฉพาะแผลที่ปนเปื้อนดิน สิ่งสกปรก หรือเป็นแผลลึก หากไม่แน่ใจว่าได้รับวัคซีนครั้งล่าสุดเมื่อใด หรือได้รับวัคซีนครบตามกำหนดหรือไม่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการฉีดวัคซีนเพิ่มเติม

แล้วเจลล้างมือควรใช้ตอนไหน?

เจลล้างมือเหมาะสำหรับทำความสะอาดมือในสถานการณ์ที่ไม่มีน้ำและสบู่ โดยเฉพาะเมื่อมือไม่เปื้อนสิ่งสกปรกที่มองเห็นได้ชัดเจน

สำหรับประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กำหนดให้ผลิตภัณฑ์แอลกอฮอล์เพื่อสุขอนามัยสำหรับมือมีความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ไม่น้อยกว่า 70% โดยปริมาตร (70% v/v) จึงควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีความเข้มข้นตามเกณฑ์ดังกล่าว และตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ก่อนใช้งาน

สำหรับผู้ที่สนใจผลิตภัณฑ์เจลล้างมือ สามารถดูรายละเอียดได้ที่ หมวดแฮนด์ซานิไทเซอร์เจล Kenkou โดยควรตรวจสอบส่วนประกอบและวิธีใช้บนฉลากก่อนใช้งานทุกครั้ง

สรุป

เจลล้างมือไม่ควรนำมาใช้ทำความสะอาดแผลเปิด เพราะแอลกอฮอล์อาจทำลายเนื้อเยื่อและรบกวนการสมานแผลได้ หากเกิดแผลถลอกหรือแผลบาดเล็ก ๆ ควรล้างด้วยน้ำสะอาดที่ไหลผ่าน ทำความสะอาดผิวหนังรอบแผลด้วยสบู่ และปิดแผลให้สะอาดอย่างเหมาะสม

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้ทดแทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ได้ หากแผลมีความรุนแรงหรือมีอาการผิดปกติ ควรไปพบแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. Mayo Clinic. Cuts and scrapes: First aid. May 1, 2024.
  2. Poison Control. Hand Sanitizer: Whats the Real Story?.
  3. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). ข้อกำหนดเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์แอลกอฮอล์เพื่อสุขอนามัยสำหรับมือ


เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว  และ  นโยบายคุกกี้