นิ้วถลอก มีดบาด หรือโดนขอบกระดาษบาดขณะอยู่นอกบ้าน หลายคนอาจหยิบเจลล้างมือที่พกติดตัวมาป้ายลงบนแผล เพราะคิดว่าแอลกอฮอล์จะช่วยฆ่าเชื้อโรคได้ แม้จะรู้สึกแสบก็ตาม
แต่รู้หรือไม่ว่า เจลล้างมือไม่เหมาะสำหรับใช้ทำความสะอาดแผลเปิด เพราะแอลกอฮอล์อาจระคายเคืองและทำลายเนื้อเยื่อบริเวณแผลได้ แล้วแผลเล็ก ๆ ควรดูแลอย่างไรให้ถูกต้อง?
ไม่แนะนำให้ใช้เจลล้างมือกับแผลเปิด เช่น แผลถลอกหรือแผลมีดบาด เนื่องจากเจลล้างมือถูกออกแบบมาเพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์บนผิวหนังที่ไม่มีแผล ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำหรับทำความสะอาดบาดแผล
ข้อมูลจาก Poison Control ระบุว่า แอลกอฮอล์ในเจลล้างมืออาจทำลายเนื้อเยื่อและรบกวนกระบวนการสมานแผล จึงควรใช้น้ำสะอาดและสบู่ทำความสะอาดแทน
ตามคำแนะนำของ Mayo Clinic สามารถดูแลแผลถลอกหรือแผลบาดขนาดเล็กเบื้องต้นได้ดังนี้
หากมีเศษดินหรือสิ่งแปลกปลอมฝังอยู่ในแผล และไม่สามารถล้างออกได้ ควรไปพบแพทย์เพื่อทำความสะอาดแผลอย่างเหมาะสม
แม้แผลเล็กส่วนใหญ่จะดูแลเองได้ แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติที่อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อ ได้แก่
นอกจากนี้ ควรพบแพทย์หากแผลลึก แผลอ้า เลือดออกไม่หยุด มีสิ่งแปลกปลอมฝังอยู่ หรือมีอาการชาและขยับบริเวณที่บาดเจ็บได้ลำบาก
อย่าลืมเรื่องวัคซีนบาดทะยัก โดยเฉพาะแผลที่ปนเปื้อนดิน สิ่งสกปรก หรือเป็นแผลลึก หากไม่แน่ใจว่าได้รับวัคซีนครั้งล่าสุดเมื่อใด หรือได้รับวัคซีนครบตามกำหนดหรือไม่ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการฉีดวัคซีนเพิ่มเติม
เจลล้างมือเหมาะสำหรับทำความสะอาดมือในสถานการณ์ที่ไม่มีน้ำและสบู่ โดยเฉพาะเมื่อมือไม่เปื้อนสิ่งสกปรกที่มองเห็นได้ชัดเจน
สำหรับประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กำหนดให้ผลิตภัณฑ์แอลกอฮอล์เพื่อสุขอนามัยสำหรับมือมีความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ไม่น้อยกว่า 70% โดยปริมาตร (70% v/v) จึงควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีความเข้มข้นตามเกณฑ์ดังกล่าว และตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์ก่อนใช้งาน
สำหรับผู้ที่สนใจผลิตภัณฑ์เจลล้างมือ สามารถดูรายละเอียดได้ที่ หมวดแฮนด์ซานิไทเซอร์เจล Kenkou โดยควรตรวจสอบส่วนประกอบและวิธีใช้บนฉลากก่อนใช้งานทุกครั้ง
เจลล้างมือไม่ควรนำมาใช้ทำความสะอาดแผลเปิด เพราะแอลกอฮอล์อาจทำลายเนื้อเยื่อและรบกวนการสมานแผลได้ หากเกิดแผลถลอกหรือแผลบาดเล็ก ๆ ควรล้างด้วยน้ำสะอาดที่ไหลผ่าน ทำความสะอาดผิวหนังรอบแผลด้วยสบู่ และปิดแผลให้สะอาดอย่างเหมาะสม
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้ทดแทนการตรวจวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ได้ หากแผลมีความรุนแรงหรือมีอาการผิดปกติ ควรไปพบแพทย์
